Lente, hooi­koorts en klach­ten van keel en stem

Heesheid en stemklachten in het voorjaar

Voor veel mensen brengt de lente meer energie en meer sociale activiteiten. Tegelijk is dit ook de periode waarin hooikoorts opspeelt. Naast bekende klachten zoals niezen en tranende ogen, ervaren veel mensen in het voorjaar ook stemklachten en een geïrriteerd gevoel in keel en stem.

De invloed van hooikoorts op keel en stem

Bij hooikoorts raakt het slijmvlies van neus en keel geïrriteerd door pollen in de lucht. Het slijmvlies kan gezwollen en droger aanvoelen, wat leidt tot een kriebelende of schraperige keel. Veel mensen krijgen hierdoor de neiging om vaker te hoesten of de keel te schrapen.

Voor de stem betekent deze irritatie extra belasting. De stemplooien trillen minder soepel, waardoor de stem schor of hees klinkt en sneller vermoeid raakt. Deze vorm van stemoverbelasting valt vooral op spreken in lawaai of intensief stemgebruik gedurende de dag.

Mondademhaling, adem-stemkoppeling en stemvermoeidheid

Door een verstopte neus wordt vaker door de mond geademd. Mondademhaling droogt het slijmvlies van keel en stemplooien uit en verstoort de natuurlijke adem-stemkoppeling. Hierdoor kost spreken meer moeite en neemt de kans op stemvermoeidheid toe.

Daarnaast zien we dat klachten van keel en stem vaak samengaan met verhoogde spanning in keel en hals. Deze spanning beïnvloedt het stemgebruik en kan bestaande stemproblemen versterken.

Veelvoorkomende stemklachten in het voorjaar

In de logopedische praktijk worden in de lente regelmatig de volgende klachten gezien:

• heesheid of een schorre stem
• sneller vermoeid raken bij spreken
• een kriebelend of brokgevoel in de keel
• veelvuldig keel schrapen
• wisselende stemkwaliteit gedurende de dag

Bij mensen met een stemberoep of bestaande stemklachten houden deze klachten vaak langer aan. Het herstel verschilt per persoon en is afhankelijk van stemgebruik, belastbaarheid en voorgeschiedenis.

Wat helpt bij hooikoorts-gerelateerde stemklachten

Goede stemzorg begint met bewust stemgebruik. Voldoende drinken ondersteunt de stemhygiëne en helpt de stemplooien soepel te houden. Keel schrapen kan de irritatie verergeren en verdient daarom aandacht. Zacht slikken of een slok water nemen is vaak een beter alternatief.

Daarnaast is het belangrijk het stemgebruik te doseren en alert te zijn op spanning in keel en hals. Deze adviezen passen binnen preventie van stemklachten zoals die binnen de logopedie wordt toegepast.

Wanneer is logopedie bij stemklachten zinvol

Wanneer heesheid of stemvermoeidheid langer dan twee tot drie weken aanhoudt, of wanneer stemklachten elk voorjaar terugkeren, is logopedie bij stemklachten aangewezen. Een logopedist met expertise in stemproblemen kan beoordelen of stemtherapie nodig is.

Binnen logopedische stemtherapie werken we aan efficiënt stemgebruik, een stabiele adem-stemkoppeling en het verminderen van overmatige spanning. Bij twijfel over de oorzaak of bij onvoldoende herstel kan afstemming met de huisarts of KNO-arts nodig zijn.

Tot slot

Hooikoorts heeft niet alleen invloed op neus en ogen. Ook keel en stem reageren vaak duidelijk op het voorjaar. Door stemklachten serieus te nemen en tijdig passende stemzorg in te zetten, blijven stem en belastbaarheid beter in balans gedurende het hele lenteseizoen.