Je keel schrapen, fluisteren of gewoon blijven praten. Het lijkt misschien onschuldig, maar sommige gewoontes kunnen je keel en stem tijdens een verkoudheid juist extra belasten.
Je bent verkouden. Je keel voelt rauw, je stem klinkt schor en dat vervelende slijmgevoel blijft maar terugkomen. Dus schraap je je keel. Je neemt een slok water, probeert wat zachter te praten en gaat verder met je dag. Logisch. Je wilt zo snel mogelijk van je klachten af. Maar wat als sommige dingen die je doet om je keel te helpen, juist voor extra irritatie zorgen?
Keelklachten bij verkoudheid komen veel voor. Denk aan keelpijn, heesheid, een droge kriebelhoest of een stem die sneller vermoeid raakt. Meestal verdwijnen deze klachten vanzelf wanneer de infectie overgaat. Toch kunnen bepaalde gewoontes je keel extra irriteren of je stemplooien onnodig belasten.
Herken je een van deze vijf gewoontes?
1. Je schraapt je keel om dat vervelende slijm kwijt te raken
Er zit iets in je keel. Tenminste, zo voelt het. Je schraapt een keer stevig en het lijkt even beter te gaan. Maar niet veel later is dat gevoel terug. Dus schraap je opnieuw.
Wat veel mensen niet weten, is dat je bij stevig keelschrapen je stemplooien krachtig tegen elkaar brengt. Wanneer je keel al geïrriteerd is door een verkoudheid, kan dit de irritatie versterken. En dat is precies het lastige. Hoe meer irritatie je voelt, hoe groter de neiging om opnieuw je keel te schrapen. Zo kan een gewoonte ontstaan die je keel steeds opnieuw belast.
Wat kun je beter doen?
Probeer bij een kriebel of slijmgevoel eerst rustig te slikken of een klein slokje water te nemen. Soms helpt een zachte uitademing om de neiging tot keelschrapen te verminderen. Dat betekent niet dat je nooit je keel mag schrapen. Het gaat vooral om het doorbreken van de gewoonte om dit voortdurend en met veel kracht te doen.
2. Je gaat fluisteren omdat je denkt dat je je stem daarmee spaart
Je bent hees en merkt dat praten moeite kost. Dus ga je fluisteren. Dat voelt misschien als de verstandigste keuze. Maar fluisteren is niet automatisch beter voor je stem.
Bij sommige vormen van fluisteren ontstaat juist extra spanning in en rondom het strottenhoofd. Je probeert verstaanbaar te blijven zonder je gewone stem te gebruiken, maar dat kan meer inspanning kosten dan je denkt. Vooral wanneer je langdurig of met veel kracht fluistert, kan dit ongunstig zijn voor een toch al gevoelige stem.
Wat kun je beter doen?
Spreek zo nodig kort, rustig en op een comfortabele sterkte. Probeer niet harder te praten dan nodig is. Kost spreken veel moeite of doet het pijn? Geef je stem dan tijdelijk meer rust. Gebruik bijvoorbeeld een berichtje in plaats van een telefoongesprek. Je stem ontzien betekent niet dat je voortdurend moet fluisteren.
3. Je praat gewoon door, ook als je stem protesteert
Een vergadering, een telefoongesprek of een verjaardag. Je bent verkouden, maar je wilt niet overal rekening mee hoeven houden. Dus praat je door. Misschien merk je dat je stem steeds zachter wordt. Of dat je meer kracht moet zetten om hetzelfde geluid te produceren. Aan het einde van de dag voelt je keel vermoeid en klinkt je stem nog schorder. Dat is niet zo vreemd. Tijdens een verkoudheid kunnen ook de stemplooien gezwollen en geïrriteerd raken. Ze trillen dan minder soepel. Wanneer je toch langdurig blijft praten, vooral met extra kracht, vergroot je de belasting van je stem. En harder praten om je heesheid te overwinnen, helpt meestal niet.
Wat kun je beter doen?
Verdeel je spreekmomenten over de dag en neem regelmatig korte stempauzes. Moet je voor je werk veel praten? Kijk dan tijdelijk welke gesprekken noodzakelijk zijn en welke je kunt verplaatsen. Het gaat er niet om dat je helemaal niet meer mag spreken. Wel dat je rekening houdt met wat je stem op dat moment aankan.
4. Je keel blijft geïrriteerd door steeds opnieuw te hoesten
Je zit rustig op de bank en voelt alweer die kriebel in je keel. Je hoest een paar keer. Even lijkt het beter, maar al snel begint het opnieuw. Tijdens een verkoudheid is hoesten normaal. Het is een beschermende reactie waarmee je lichaam slijm en prikkelende stoffen uit je luchtwegen verwijdert. Maar veelvuldig en krachtig hoesten kan ook belastend zijn voor je keel en stem. Vooral bij een droge kriebelhoest kan de keel gevoelig blijven, waardoor je opnieuw moet hoesten.
Wat kun je beter doen?
Neem regelmatig een slokje water. Probeer daarnaast rook en andere prikkelende stoffen te vermijden. Je hoeft een noodzakelijke hoest niet tegen te houden. Het gaat er vooral om dat je je keel niet onnodig extra belast.
Hoest je langer dan vier weken, terwijl je verder niet ziek bent? Maak dan een afspraak met je huisarts. Eerder aan de bel trekken bij de huisarts kan natuurlijk altijd.
5. Je denkt dat je heesheid vanzelf wel overgaat
Je verkoudheid is inmiddels verdwenen. Je neus is weer open, je voelt je beter en het hoesten is grotendeels gestopt. Alleen je stem klinkt nog steeds niet zoals normaal. Je denkt: dat trekt vanzelf wel bij. En vaak is dat ook zo. Na een verkoudheid kan het even duren voordat je stem volledig hersteld is. Maar merk je dat je stem hees blijft, sneller vermoeid raakt of dat praten steeds meer moeite kost? Dan is het verstandig om daar aandacht aan te besteden. Soms blijven mensen na een verkoudheid onbewust met extra spanning spreken. Hierdoor kunnen stemklachten langer aanhouden, ook wanneer de infectie al voorbij is. Dat is niet bij iedereen het geval. Aanhoudende heesheid kan verschillende oorzaken hebben en is niet altijd een gevolg van verkeerd stemgebruik.
Wat kun je beter doen?
Geef je stem voldoende gelegenheid om te herstellen en probeer spreken niet te forceren. Heesheid door een keelontsteking verdwijnt vaak binnen drie weken. Merk je dat je stem nauwelijks verbetert, dan kun je eerder met je huisarts overleggen. De huisarts kan beoordelen of verder onderzoek, bijvoorbeeld door een KNO-arts, nodig is.
Wat heeft je stem tijdens een verkoudheid eigenlijk nodig?
Je hoeft niet voortdurend met je stem bezig te zijn. Bij een gewone verkoudheid herstellen je keel en stem meestal vanzelf. Toch kunnen kleine aanpassingen helpen om onnodige belasting te beperken. Drink voldoende, vermijd langdurig spreken wanneer je hees bent en probeer niet steeds je keel te schrapen. Geef je stem regelmatig rust, vooral wanneer je merkt dat spreken meer inspanning kost dan normaal. Vermijd daarnaast roken en meeroken. Tabaksrook kan je keel en stemplooien extra irriteren. En misschien wel het belangrijkste: probeer je heesheid niet te compenseren door steeds meer kracht te zetten.
Wanneer kan logopedie helpen bij heesheid?
Soms is de verkoudheid allang voorbij, maar blijft spreken vermoeiend. Je stem klinkt anders, je moet meer moeite doen om verstaanbaar te blijven of je voelt spanning rondom je keel. Bij aanhoudende stemklachten kan er sprake zijn van een veranderde manier van stemgeven. Tijdens een verkoudheid proberen mensen soms hun heesheid te compenseren door meer kracht te zetten. Wanneer dat patroon blijft bestaan, kan overmatige spierspanning rondom het strottenhoofd bijdragen aan de klachten. Een logopedist met deskundigheid op het gebied van stemstoornissen onderzoekt onder andere hoe je je stem gebruikt en hoe ademhaling, spierspanning en stemgeving samenwerken. Wanneer inefficiënt stemgebruik of overmatige spanning een rol speelt, kan gerichte stemtherapie helpen om het spreken minder belastend te maken.
Daarbij is het belangrijk om eerst vast te stellen waardoor de klachten ontstaan. Bij aanhoudende of onverklaarde heesheid kan onderzoek door een KNO-arts nodig zijn. Logopedische behandeling en medische beoordeling vullen elkaar waar nodig aan.
Je verkoudheid kun je niet altijd voorkomen. Extra stembelasting vaak wel.
Keelpijn, heesheid en hoesten horen regelmatig bij het griep- en verkoudheidsseizoen. Je lichaam heeft tijd nodig om van een infectie te herstellen. Maar hoe je in die periode met je keel en stem omgaat, maakt wel verschil. Misschien herken je jezelf in het voortdurende keelschrapen, het fluisteren of het blijven praten terwijl je stem eigenlijk rust nodig heeft. Dan is het goed om te weten dat juist kleine veranderingen in je dagelijkse gewoontes kunnen helpen om extra irritatie te beperken. Je hoeft je stem niet voortdurend te beschermen. Wel is het verstandig om aandacht te besteden aan de signalen die je keel en stem je geven.
Veelgestelde vragen over keelklachten bij verkoudheid
Waarom ben ik hees als ik verkouden ben?
Bij een verkoudheid kunnen ook je stemplooien geïrriteerd of gezwollen raken. Daardoor trillen ze minder soepel en klinkt je stem hees of schor.
Is keel schrapen slecht voor je stem?
Af en toe je keel schrapen is meestal geen probleem. Wanneer je dit vaak en krachtig doet, kunnen je stemplooien extra geïrriteerd raken. Rustig slikken of een slokje water nemen kan een alternatief zijn.
Hoelang kan heesheid na een verkoudheid aanhouden?
Heesheid door een keelontsteking verdwijnt vaak binnen drie weken. Soms duurt het herstel langer, bijvoorbeeld wanneer je je stem intensief gebruikt.
Meld je aan voor onze maandelijkse logopedie oefeningen
