Misschien herken je het wel. Je staat op en nog voordat je dag echt is begonnen, voel je het al. Een zeurende hoofdpijn. Een vermoeide kaak. Alsof je de hele nacht hard aan het werk bent geweest.
Of misschien merk je het juist overdag. Je zit achter je computer, stapt in de auto of bent geconcentreerd aan het werk. Ineens ontdek je dat je je tanden stevig op elkaar klemt. Zonder dat je het doorhad.
Veel mensen met deze klachten hebben al een hele zoektocht achter de rug. Ze zijn bij de fysiotherapeut geweest, hebben oefeningen gedaan of dragen een bitje tijdens de nacht. Dat kan zeker verlichting geven, maar regelmatig komt die bekende, zeurende spanning toch weer terug.
Je vraagt je dan misschien af: waarom blijft dit gebeuren?
Je kaak is een prachtig alarmsysteem
Als we last hebben van onze kaak, zijn we snel geneigd om die spieren als de boosdoener te zien. We willen dat ze ontspannen, masseren ze of proberen ze bewust los te laten.
Toch doet je kaak vaak precies wat hij moet doen.
Je kaakspieren reageren voortdurend op wat er in de rest van je lichaam gebeurt. Wanneer we ons inspannen, langdurig geconcentreerd zijn of spanning ervaren, zoekt ons lichaam naar stabiliteit. De kauwspieren zijn bij uitstek geschikt om die stabiliteit te creëren.
Je kaak klemt dus niet om je dwars te zitten. Het is vaak een signaal dat je lichaam ergens extra hard aan het werk is.
De rustpositie die we vaak vergeten
Er is nog iets dat veel mensen niet weten. Je mond heeft een natuurlijke rustpositie.
Wanneer je mond ontspannen is, raken je tanden en kiezen elkaar niet. Er blijft een klein beetje ruimte tussen. Je lippen zijn ontspannen gesloten en je tong rust zacht tegen het gehemelte, net achter de boventanden.
In de praktijk blijkt regelmatig dat deze natuurlijke rustpositie ongemerkt is veranderd. De tong ligt laag in de mond, iemand ademt vaker door de mond of de kiezen raken elkaar vrijwel voortdurend.
Dat lijkt misschien onschuldig, maar het kan ervoor zorgen dat de spieren rondom de kaak voortdurend actief blijven.
De tong is meer dan een spier om mee te praten
Veel mensen denken bij de tong vooral aan spreken of eten.
Toch speelt de tong een veel grotere rol.
De tong werkt nauw samen met de mondbodem, de onderkaak, het tongbeen en de spieren rondom het strottenhoofd. Samen vormen zij één functioneel systeem dat wordt gebruikt bij ademen, slikken en spreken.
Wanneer de tong niet in een ontspannen rustpositie ligt, moeten andere spieren dit vaak compenseren. De mondbodem spant zich aan, de onderkaak zoekt extra stabiliteit en ook de spieren in de hals kunnen harder gaan werken.
Daardoor kunnen klachten ontstaan die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken lijken te hebben, zoals:
De pijn zit misschien in de kaak, maar de oorzaak hoeft daar niet altijd te liggen.
Waarom een logopedist verder kijkt
Dat is precies waarom een logopedist niet alleen naar de plek van de klacht kijkt.
Tijdens een onderzoek wordt beoordeeld hoe verschillende functies samenwerken.
Bijvoorbeeld:
Juist die combinatie van functies vertelt vaak veel meer dan alleen de plek waar de pijn wordt gevoeld.
Anders kijken met OMFT
Binnen de logopedie wordt hiervoor onder andere Orofaciale Myofunctionele Therapie gebruikt, beter bekend als OMFT.
Dat klinkt ingewikkeld, maar de gedachte erachter is eenvoudig. Er wordt niet alleen naar de klacht gekeken, maar naar de manier waarop de spieren van tong, lippen, wangen, mondbodem en kaak samenwerken.
Het doel is niet om spieren zo sterk mogelijk te maken, maar om ze weer efficiënt en ontspannen te laten functioneren.
Door stap voor stap te werken aan een goede tongrustpositie, neusademhaling en een natuurlijke slikbeweging, kan de belasting op de kaakspieren verminderen.
Soms is ook de hals onderdeel van het verhaal
Bij sommige mensen blijft de spanning niet beperkt tot de kaak. Ook de spieren rondom het strottenhoofd raken overbelast. Dat kan leiden tot een vermoeide stem, een brokgevoel of een strak gevoel in de hals.
In die situaties kan Manuele Facilitatie van de Larynx (MFL), als onderdeel van een logopedische behandeling, een waardevolle aanvulling zijn. Hierbij wordt gewerkt aan het verminderen van overmatige spierspanning rondom het strottenhoofd, zodat spreken minder inspanning kost.
OMFT en MFL zijn geen losse technieken, maar kunnen elkaar aanvullen wanneer uit het onderzoek blijkt dat meerdere onderdelen van het systeem uit balans zijn.
Een klein experiment voor vandaag
Je hoeft vandaag niets te veranderen.
Word eerst eens nieuwsgierig.
Kijk een paar keer per dag bewust naar je mond.
Vraag jezelf af:
Alleen al door dit op te merken, word je je bewuster van patronen die normaal automatisch verlopen.
Samen ontdekken
Gewoontes die jarenlang zijn ingesleten, verander je niet in één dag. Dat hoeft ook niet.
Soms begint verandering met een beter begrip van hoe je lichaam samenwerkt.
Herken je jezelf in deze klachten en ben je benieuwd welke rol de tong, mondbodem, kaak en ademhaling bij jou spelen? Een logopedisch onderzoek kan inzicht geven in de oorzaak achter de klacht.
Er wordt niet alleen gekeken naar de plek waar het pijn doet, maar naar de manier waarop het mond-, keel- en stemsysteem als geheel functioneert. Want juist daar ligt vaak de sleutel tot een duurzame verandering.
Meld je aan voor onze maandelijkse logopedie oefeningen
